Begrippen als oppositie en coalitie zijn veel gehoorde geluiden in de gemeenteraad van Gouda. Maar in de gemeentewet worden deze begrippen niet genoemd. Zo begint Jan de Koning, de nestor van de Goudse politiek, zijn column voor ZoGouds.nl

Raadsbreed

De wet kent geen oppositie en coalitie. De gemeenteraad als hoogste bestuursorgaan van deze stad gaat wel uit van het gezamenlijk besturen van de stad. Om daar weer invulling aan te geven zou het goed zijn om na de verkiezingen van 18 maart a.s. raadsbreed te gaan werken in Gouda

Raadsbreed werken klinkt prachtig. Een gezamenlijk doel, afhankelijk zijn van elkaar, goed communiceren, omgaan met verschillen en dat alles op basis van vertrouwen. Wie kan daartegen zijn? Zet deze woorden op papier en iedereen knikt instemmend. Zeker in een gemeenteraad, waar raadsleden allemaal zeggen te werken voor hetzelfde hogere doel: het belang van de inwoners en de stad.

Toch blijkt ook in Gouda samenwerken in de praktijk een stuk lastiger dan de theorie doet vermoeden. Dat is opmerkelijk, want als je verkiezingsprogramma’s naast elkaar legt, zijn de verschillen vaak kleiner dan de debatten doen vermoeden. Sterker nog: in veel gemeenten, zoals Gouda, komt meer dan 85 procent van de inhoud van verkiezingsprogramma’s overeen. Natuurlijk verschillen toon en accenten, maar bij doorvragen blijken de intenties verrassend eensgezind.

Waarom voelt raadsbreed samenwerken dan toch als trekken aan een dood paard?

De Raad voor Openbaar Bestuur laat zien dat het wél kan. In verschillende gemeenten wordt succesvol raadsbreed samengewerkt, met afspraken die niet langs de klassieke lijnen van coalitie en oppositie lopen. Het vraagt om vertrouwen, om loslaten en om het besef dat politieke winst niet altijd partijpolitieke winst hoeft te zijn.

Dat klinkt mooi, maar precies daar wringt het. Ook in Gouda kwam raadsbreed werken regelmatig ter sprake. Voor de verkiezingen van 2022 was er zelfs een partij die er enthousiast voor pleitte. Maar zodra de stembiljetten geteld waren, bleek de animo snel verdampt.

De zittende macht (coalitie) zag er geen heil in. Het was te vroeg, er moest eerst geëxperimenteerd worden, er waren te weinig beelden. Kortom: laten we vooral niets veranderen. Het vertrouwde model van coalitie en oppositie werd weer afgestoft, want dat werkte toch prima?

Kern van probleem

Misschien is dat wel de kern van het probleem. Samenwerken is pas aantrekkelijk als het geen risico vormt. Zolang de machtsverhoudingen niet schokken en het bestaande systeem comfortabel voelt, wint behoud het van vernieuwing. Dan blijkt het gezamenlijke doel ineens minder leidend dan het behoud van invloed en macht.

Samenwerken is makkelijk op papier. Raadsbreed werken vraagt iets anders: durven vertrouwen, durven delen, durven geven en nemen en erkennen dat het algemeen belang soms beter gediend is zonder scherpe loopgraven.

Geen appeltje-eitje

Dat is geen appeltje-eitje. Maar misschien wel precies wat de lokale democratie nodig heeft. De verkiezing van de gemeenteraad van Gouda staat voor de deur. Een kans om afscheid te nemen van de ‘oude’ politiek met termen als oppositie en coalitie en te kiezen voor een ‘nieuwe’ politiek in de vorm van raadsbreed samenwerken in het belang van de inwoners van Gouda.

Dat wens ik de inwoners van Gouda en de politiek van harte toe.

Jan de Koning 
Raadslid Leefbaar Gouda