Gouda ontsnapte op 1 februari 1953 ternauwernood aan Watersnood

(Jo)hannes van Vliet en Cor Heuvelman redden tijdens de watersnood van 1953 miljoenen levens in de Randstad (waaronder Gouda) door een schip tegen de (Groenen)dijk bij Nieuwerkerk aan den IJssel te zetten en de gaten te vullen met zandzakken. De Watersnoodramp van 1 februari 1953: mogelijk de grootste natuurramp die ons land en onze omgeving gekend heeft. 

watersnood gouda bord veerstal.jpg

Carnegie Heldenfonds

Tot 2008 verzwegen Van Vliet en Heuvelman hun heldenrol. De twee werden uiteindelijk bekend als de Vergeten Levensredders. Ze werden later alsnog gewaardeerd en geëerd voor hun heldendaad. Met onder meer een Zilveren Medaille van het Carnegie Heldenfonds. Op 4 augustus 2013 overleed (Jo)Hannes van Vliet op 89-jarige leeftijd. Oktober 2021 ging Cor Heuvelman in de leeftijd van 90 jaar van ons heen.

Kritiek

In de nacht van de Watersnood, van 31 januari op 1 februari 1953, werd de situatie bij Nieuwerkerk aan de IJssel - en daarmee het achterland: de Randstad en Gouda - kritiek. Om vier uur ’s nachts spoelde er al water over de onverharde Groenendijk en om 5u30 uur sloeg er een gat in van 15 meter! Om een ramp te voorkomen, vorderde burgemeester Vogelaar ‘in naam der koningin’ het schip de ‘Twee Gebroeders’.

Schipper Arie Evegroen plaatste uiteindelijk met grote tegenzin zijn schip van 18 meter met de kop in de dijk. Evegroen kreeg de geuzennaam: Redder van Zuid-Holland. Maar later moest hij die titel wel delen met de schippers Cor Heuvelman (uit Krimpen aan den IJssel) en Hannes van Vliet (uit Ouderkerk aan den IJssel). Zij kregen later de welverdiende waardering.
 
watersnood hannes monument.jpg
 
Hannes van Vliet (links) en Cor Heuvelman bij het monument 'Een dubbeltje op zijn kant'. 
 
Van Vliet en Heuvelman ontvingen op 7 januari 2009, bijna 56 jaar na dato, alsnog een onderscheiding voor hun heldendaad tijdens de watersnoodramp van 1953: een zilveren medaille van de Stichting Carnegie Heldenfonds. Volgens de Carnegie-organisatie leverden de mannen een belangrijke bijdrage aan het redden van de IJsseldijk, in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953. Daarmee hielpen ze mee duizenden mensenlevens te redden in het achterland.

Redder van Zuid-Holland

Het was die zaterdagavond in de nacht van de Watersnood zoals altijd druk in café van Koos Honkoop (tegenwoordig: Espérance). Burgemeester Vogelaar had alle aanwezigen opgeroepen om als dijkleger naar de Groenendijk te gaan, zoals Schielands Hoge Zeedijk ter plaatse wordt genoemd. Ook schipper Arie Evegroen was in het café. Toen hulpmachinist Kleijbeuker groot alarm had geslagen om half zes ’s ochtends omdat naast zijn gemaal Esse, Gans en Blaardorp een stuk van de dijk was afgeschoven, probeerde burgemeester Vogelaar schipper Evegroen te overtuigen om met zijn schip in het gat te varen.

Maar schipper Evegroen weigerde eerst nog. Toen raapte hij al zijn moed bij elkaar. Hij nam nog een roeibootje mee op zijn schip. ,,Ik dacht als hij de polder induikelt, dan moet ik niet aan boord wezen.” Hij zag wat er gebeurde met de zandzakken die in het gat werden gegooid:,,die lagen gelijk in de polder met die stroom.” Hij plaatste zijn schip van 18 meter met de kop in de dijk. ,,Ik zei, nou even goed vasthouden en toen zette ik de schroef erop en hij draaide als een sluisdeur voor het gat… Ze hoorden de dreun aan de overkant.” Hij sprong in de roeiboot en maakte dat hij wegkwam. Kort daarop moest hij terug om de motor af te zetten. Het lukte vervolgens het gat met zandzakken te dichten. Evegroen kreeg de geuzennaam: Redder van Zuid-Holland. Maar later moest hij die titel wel delen met Cor Heuvelman en Hannes van Vliet. Zij ontvingen later de waardering vanuit het Carnegiefonds. 

De Ouderkerker Van Vliet en Krimpenaar Heuvelman ontvingen op 7 januari 2009, bijna 56 jaar na dato, alsnog een onderscheiding voor hun heldendaad tijdens de watersnoodramp van 1953. Hannes van Vliet en zijn vriend Cor Heuvelman kregen een zilveren medaille van de Stichting Carnegie Heldenfonds. Volgens de Carnegie-organisatie leverden de mannen een belangrijke bijdrage aan het redden van de IJsseldijk, in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953. Daarmee hielpen ze mee duizenden mensenlevens te redden in het achterland.

Dubbeltje op z’n kant

Schipper Evegroen (48) had niet kunnen slagen zonder de hulp van Cor Heuvelman (22). ,,Toen burgemeester Vogelaar ons kwam vertellen dat één van de schepen naar het gat in de dijk moest varen, viel de keuze op het aakje van Evegroen aangezien onze schepen, 38 meter lang en 300 ton zwaar, te fors waren.”

Sluisdeur

Omdat de wind uit de dijk kwam, voer Evegroen op advies van Heuvelman in de wind op tegen de dijk aan. ,,Zo konden we met het lege schip niet wegwaaien, maar waaiden we juist naar de dijk toe.” De kop van het schip werd in de dijk gezet. ,,En om te voorkomen dat de kop zou wegschieten, gooide ik vanaf de kop een touwtje naar de vele mensen die al op de dijk stonden. Ze hielden zo de kop vast.” Vervolgens zwenkte het achtersteven van het schip naar het gat. ,,Het schip klapte als een sluisdeur tegen de kant en zoog zich – door de enorme stroming! – in het gat. Het leek alsof het kleine schip er precies voor gemaakt was. Het bleef aan weerskanten prachtig hangen. We hadden geen meter over…”

Hannes van Vliet

Toen werd het schip “De Onderneming” van de Ouderkerker Hannnes van Vliet (29) gevorderd om zandzakken aan te voeren. ,,Ze hadden zandzakken nodig en over de weggekolfde dijk konden de vrachtauto’s niet meer rijden.” Samen met zijn broers Henk en Aart is hij tot ’s avonds laat in touw geweest. ,,Het was ijskoud, het regende en er stond een storm met orkaankracht. Met grote moeite kon ik steeds met de schuit de punten bereiken. Met het gevaar door de dijk te klappen.”


Dubbeltje op zijn kant

Links het schip ‘De Twee Gebroeders’ gevuld met zandzakken in Schielands Hoge Dijk en rechts het monument ‘Dubbeltje op zijn kant’. Samen met Cor Heuvelmans lukte het Arie Evegroen om zijn schip “De Twee Gebroeders” voor het dijkgat te leggen en zo voorkwamen zij een overstroming van de Randstad, samen met de broers Van Vliet (Johannes, Henk en Aart) die zandzakken aanvoerden (foto’s: onwijsnat53.nl).
 

Een schip dichtte het gat in de dijk van Nieuwerkerk tijdens stormnacht in 1953. Reformatorisch Dagblad, 9 augustus 1990.

Grootse deel van Zuid-Holland ontsnapte aan de Watersnood

Na een lange dag keihard zwoegen onder erbarmelijke omstandigheden, hadden Heuvelman en de broers Van Vliet een behoorlijk steentje bijgedragen aan het redden van de dijk en daarmee het leven van 3 miljoen mensen in de polders tussen Rotterdam en Leiden. Het water stroomde wel Dordrecht binnen en ook delen van Rotterdam-Zuid kwamen blank te staan. 

Hoe slecht de dijken van de Hollandse IJssel waren in 1953, bleek ook uit het feit dat zich op zondagmorgen 1 februari aan de overkant bij Ouderkerk zich een vergelijkbare gebeurtenis had voltrokken. Daar was het de beroemde waterstaatkundige Johan van Veen die leiding gaf aan het sluiten van een bres in de dijk van de Krimpenerwaard, door er niet één maar twee schepen in te varen.

Schielands Hoge Zeedijk was al in de 13e eeuw aangelegd in opdracht van regentes Aleid van Holland. Haar minderjarige broer was Willem II, die later het eerste hoogheemraadschap oprichtte (Rijnland in 1255). Bij Leidens Ontzet werd de Hoge Zeedijk op minstens 16 plaatsen doorgestoken, zodat de Watergeuzen naar Leiden konden varen. In 1953 stond het water in de Hollandse IJssel een meter hoger dan in 1574.

De Zuidplaspolder achter Schielands Hoge Dijk is de diepste polder van Nederland ( -6.74 m NAP). De Hollandse IJssel stond in 1953 in open verbinding met de Nieuwe Maas en de Nieuwe Waterweg. Hieronder is met donkerblauw aangegeven hoe hoog het water zou zijn gekomen als de dijk wél was doorgebroken.

‘Het was een kwestie van ‘super-geluk’, zei de ingenieur van het hoogheemraadschap van Schieland later. ‘Als je honderd keer zo’n stunt uithaalt met een schip in een dijkgat, gaat het 99 keer mis.’ Het monument dat in 1983 werd onthuld, kreeg de toepasselijke naam: ‘Een dubbeltje op zijn kant’. In de zomer van 1953 besloot Schieland al om de Hoge Dijk te verhogen en te asfalteren.

Door Pieter van Vliet, zoon van (Jo)Hannes van Vliet

Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Heb je een nieuwtje? Whatsapp ons!
Stuur een nieuwsbericht in
Stuur een nieuwsbericht in

Meer nieuws

Politie en handhaving vandaag 08:00

Politiebureaus woensdag weer dicht vanwege pensioenacties

Alle politiebureaus met een publieksfunctie gaan op woensdag 19 juni opnieuw 24 uur dicht. Het gaat net als afgelopen dinsdag om een actie van de politievakbonden voor een structureel vroegpensioen. Aangifte doen is woensdag niet mogelijk.

Advertorial Festival gisteren 20:00

Voordelige earlybird combinatiepakketten Festival De Verwondering

In de hele Goudse binnenstad barst in het weekend van 19 tot en met 21 september De Verwondering weer los. De voorstellingen van The Ashton Company, Chagall en in de historische Agnietenkapel zijn in de verkoop gegaan met voordelige earlybird combinatiepakketten. 

Muziek gisteren 10:00

Songs about Fish and Ships zingen rond bij IJsselhuis Museumhavencafe

Het IJsselhuis Museumhavencafe bij het Binnenhavenmuseum is op zondag 16 juni van 15u00 tot 18u00 het toneel van Shantycafé's Songs about Fish and Ships. Met live optreden van de shantykoren Pekel en Gouds Getij. Het doel van deze middag is samen zingen over de zee, zeevaarders, vissersvrouwen, vis en drank.

Verkiezing gisteren 09:00

Verkiezing nieuwe kinderburgemeester op woensdag 19 juni

Op woensdagochtend 19 juni is de verkiezing van de nieuwe kinderburgemeester van Gouda. Sara Crielaard, Hugo Gorter, Diyae El Mesnani, Rens Mikkers, Jinthe Seppenwoolde en Bavly Shenouda presenteren zich die ochtend aan het publiek en de jury in de raadzaal. Aan het eind van deze ochtend kiest de jury de nieuwe kinderburgemeester van Gouda. De andere vijf kandidaten worden een jaar lang kinderwethouder van Gouda.

Gemeente gisteren 08:00

Winterdijktunnel opgeknapt met graffiti-kunst van scholieren

De Winterdijktunnel heeft een opknapbeurt gehad. De tunnel is gerestaureerd en de tegels zijn vervangen door een graffitikunstwerk. Dit kunstwerk is gerealiseerd door vier scholieren van het Driestar College, onder begeleiding van twee graffiti-artiesten. Wethouder Michel Klijmij-van der Laan was deze week bij de Winterdijktunnel aanwezig om de scholieren, de graffiti-artiesten en aannemer Batec namens het college van B&W te bedanken voor hun mooie werk.